Super Mario 64 DS: przenośny remake, który rzucił wyzwanie analogowi

Są gry, których się nie recenzuje: człowiek się z nimi na nowo spotyka. Wziąłem swoje Nintendo DS, dmuchnąłem na kartridż z czystego rytuału (tak, wiem, że nie trzeba) i znów zanurzyłem się w Super Mario 64 DS. Potem włączyłem Nintendo 64 i grałem w oryginał z 1996 roku równolegle, poziom po poziomie, by odpowiedzieć na pytanie, które prześladuje mnie od dwudziestu lat: czy przenośny remake jest naprawdę ostateczną wersją gry, która wynalazła platformówkę 3D — czy klasyk pozostaje niepokonany?

Klasyk z 1996 roku na dłoni

Krótki kontekst dla tych, którzy nie przeżyli tamtej epoki: 21 listopada 2004 roku Nintendo DS trafiło do sklepów w Ameryce Północnej (Japonia niedługo później, 2 grudnia), z dwoma ekranami, ekranem dotykowym i propozycją przedziwną jak na ówczesne standardy. A jaką grę wybrało Nintendo, by udowodnić, że to dziwne urządzenie ma muskuły? Właśnie remake Super Mario 64, tytułu z 1996 roku, który otworzył erę Nintendo 64, zdefiniował gramatykę gier 3D i przedstawił światu gałkę analogową w takiej postaci, jaką znamy.

Przekaz był śmiały: „konsola, która zrewolucjonizowała lata 90., mieści się teraz w twojej kieszeni”. I technicznie to była prawda. Zobaczyć zamek Peach płynnie działający na przenośnej konsoli w 2004 roku to był jeden z tych momentów z opadłą szczęką, których się nie zapomina. Publiczność kupiła ten pomysł: przez cały cykl życia DS sprzedano ponad 11 milionów egzemplarzy, plasując remake wśród dziesięciu najlepiej sprzedających się gier na tej konsoli, ze średnią 85 na Metacritic.

Co DS dodało do oryginału

Oto część, w której remake błyszczy najmocniej: to nie jest leniwy port, lecz hojna reinterpretacja. Lista nowości jest długa:

• Cztery grywalne postacie: po raz pierwszy Mario nie jest sam — a nawet nie jest początkowym bohaterem. Przygodę zaczynasz z Yoshim i musisz w trakcie gry uratować Maria, Luigiego i Wario. Każdy ma własną fizykę: Yoshi unosi się dzięki trzepoczącemu skokowi i połyka wrogów, Luigi biega szybciej i robi kilka kroków po wodzie, a Wario jest ciężki, ale rozbija bloki, których nikt inny nie rozbije. Detal historyczny: to do dziś jedyna gra głównej serii Super Mario, w której Wario jest grywalny.
• 150 gwiazd kontra 120: to o 30 Power Stars więcej niż na N64, rozsianych po nowych wyzwaniach, świeżych obszarach (jak Sunshine Isles) i misjach wyłącznych dla każdej postaci, w tym króliczkach, które gonisz po zamku.
• Nowi bossowie: Goomboss, King Boo i Chief Chilly strzegą kluczy uwalniających pozostałe postacie, nadając rozbudowanej strukturze prawdziwy sens.
• Power Flower: zamiast trzech kolorowych czapek z oryginału każda postać zyskuje własną moc — Mario nadyma się i unosi, Luigi staje się niewidzialny, Wario zmienia się w metal, a Yoshi zieje ogniem.
• 36 minigier: grywalnych na ekranie dotykowym, od pokera Luigiego po procę Wario. Brzmi błaho, ale wiele z nich stało się zalążkiem tego, co miało być serią New Super Mario Bros., oraz samej koncepcji dotykowej minigry, która zdominowała DS.
• Tryb wieloosobowy do 4 graczy: przez Download Play, na jednym kartridżu, wszyscy polują na gwiazdy na arenie. W 2004 roku to były czary na szkolnym boisku.

Wracając potem do N64, oryginał wydaje się niemal... pusty? Zamek z 1996 roku jest cichszy, bardziej samotny. Są tacy, którzy tak wolą, i rozumiem to — ale w czystej zawartości DS wygrywa z zapasem.

Sterowanie: krzyżak kontra gałka analogowa

Dochodzimy do słonia w pokoju. Super Mario 64 narodziło się dla gałki analogowej — gra i kontroler N64 zostały zaprojektowane razem, jedno uzasadniając drugie. Precyzja stąpania na palcach przy przepaści, stopniowego przyspieszania na zakręcie, dozowania rozbiegu przed potrójnym skokiem: wszystko w Super Mario 64 zależy od ruchu analogowego.

A oryginalne DS... nie miało analoga. Nintendo zaproponowało trzy rozwiązania: cyfrowy krzyżak z przyciskiem biegu (w stylu 2D Mario), sterowanie ekranem dotykowym przez przesuwanie rysika oraz osławiony pasek na kciuk — małą opaskę z końcówką na kciuk, dołączaną do pudełka DS. Szczerze mówiąc, żadne z trzech nie odtwarza czucia gałki N64. W moim porównawczym maratonie krzyżak okazał się najpewniejszy: po godzinie mój mózg się przekalibrował i zacząłem grać w „trybie klasycznego Maria”, biegnąc z wciśniętym przyciskiem. Działa dobrze w 90% gry. Problem to pozostałe 10%: wąskie mosty Rainbow Ride, wyścigi z pingwinem, każda misja wymagająca powolnego chodzenia po skosie. Tam N64 wygrywa bezdyskusyjnie, a krytyka tamtej epoki trafiła dokładnie w ten punkt — brak analoga uczynił sterowanie trudniejszym niż w oryginalnej grze.

Warto odnotować: czy ktoś grający dziś na Nintendo 3DS może użyć analogowego slide pada? Nie — gra nadal odczytuje tylko sygnał cyfrowy, więc debata pozostaje żywa. To największa gwiazdka remake'u i nie da się udawać, że jej nie ma.

Grafika: 2004 kontra 1996

Wizualnie walka jest mniej wyrównana, niż sugeruje nostalgia. Modele DS mają wyższą liczbę poligonów niż te z N64: Mario z 2004 roku ma palce, wymodelowaną czapkę i wyrazistą twarz, podczas gdy ten z 1996 roku to urocze origami z ostrych wierzchołków. Tekstury przerobiono, zamek zyskał detale, a liczba klatek pozostaje stabilna. Na małym ekranie DS wszystko wygląda gęsto i starannie.

Ale N64 ma swoje atuty. Oryginał działa na telewizorze, z charakterystycznym dla tej konsoli wygładzaniem tekstur, które nadaje obrazowi senny, niemal akwarelowy klimat, idealnie pasujący do surrealistycznego tonu światów wewnątrz obrazów. DS bez odpowiednika filtrowania ma bardziej widoczne ząbki, gdy się przyjrzeć. To różnica między obrazem a makietą: makieta ma więcej elementów, ale obraz ma atmosferę. W 2026 roku, gdy obie działają na oryginalnym sprzęcie, powiedziałbym, że DS zestarzało się lepiej technicznie — a N64 estetycznie.

Co każda wersja robi lepiej

• Lepsze na DS: ilość zawartości (150 gwiazd, 4 postacie, dodatkowi bossowie), modele i tekstury, minigry, tryb wieloosobowy, mapa na drugim ekranie i przenośność — Super Mario 64 w dziesięciominutowych sesjach w kolejce do banku to luksus.
• Lepsze na N64: gałka analogowa (zdecydowanie), płynność oryginalnego zestawu ruchów Maria bez konieczności zmiany postaci, prezentacja na dużym ekranie i to uczucie z 1996 roku, gdy po raz pierwszy stawiasz stopę w świecie 3D.

W którą warto zagrać dziś?

Moja szczera odpowiedź: zależy, czego szukasz. Jeśli chcesz studiować klasyka — zrozumieć, dlaczego Super Mario 64 zmieniło gry wideo — wybierz N64 (albo oryginalną wersję dostępną w katalogu Nintendo 64 na Switchu), bo analog to połowa doświadczenia. Jeśli chcesz najpełniejszej wersji gry, z większą liczbą zajęć, innymi postaciami i stertą nowych sekretów, wyborem jest DS, a działa świetnie na każdym DS lub 3DS. Skończyłem swój maraton, przełączając się między oboma i nie potrafiąc porzucić żadnego — co jest być może najlepszą możliwą recenzją.