Sonic Adventure: skok wiary Segi w 3D

Są gry, które się recenzuje, i gry, z którymi się spotyka na nowo. Sonic Adventure to dla mnie ten drugi przypadek. Zdmuchnąłem kurz z mojego oryginalnego Dreamcasta, usłyszałem ten niepowtarzalny dźwięk rozkręcającego się GD-ROM-u i w kilka sekund znów byłem w Station Square, grudzień 1998 roku w Japonii, serce waliło jak młot. Ta recenzja powstała w całości na oryginalnym sprzęcie, z padem Dreamcasta w dłoni i piszczącym w trakcie gry VMU — bo dobre retro to retro przeżyte tak, jak było.

1998: jeż stawia wszystko na 3D

Kontekst ma znaczenie. W 1998 roku Sega podnosiła się z bolesnego potknięcia z Saturnem i potrzebowała cudu. Dreamcast był tym cudem — a Sonic Adventure, wyreżyserowany przez Takashiego Iizukę i wyprodukowany przez Yujiego Nakę, był dowodem słuszności koncepcji. Podczas gdy Mario wykonał swój skok w 3D już w 1996 roku, maskotka Segi wciąż nie miała prawdziwej trójwymiarowej platformówki. Odpowiedź nadeszła 23 grudnia 1998 roku w Japonii, wraz z nowo narodzoną konsolą, i 9 września 1999 roku w Stanach Zjednoczonych, jako okręt flagowy legendarnej premiery 9/9/99. W Europie gra ukazała się 14 października 1999 roku.

I cóż to była za wizytówka. Przeprojektowanie autorstwa Yujiego Uekawy uczyniło Sonica wyższym, smuklejszym i zielonookim — nowoczesny wygląd, którego używamy do dziś, narodził się właśnie tam. Zakład opłacił się także komercyjnie: przy około 2,5 miliona sprzedanych egzemplarzy Sonic Adventure stał się najlepiej sprzedającą się grą w historii Dreamcasta. Ówczesna krytyka również przyjęła grę: oceny takie jak 9,2 od GameSpotu i 8,6 od IGN przywróciły jeża na szczyt dyskusji.

Sześć kampanii, sześć różnych gier

Wielki pomysł Sonic Adventure polega na tym, że fabuła to układanka opowiedziana z sześciu punktów widzenia, każdy z własną rozgrywką. Grając ponownie dziś, widać jasno, że jest to zarazem największa śmiałość i największa pięta achillesowa gry.

• Sonic to danie główne: etapy czystej prędkości, świeżo wynaleziony homing attack, pętle, orka z Emerald Coast goniąca cię po pomoście. To tutaj gra śpiewa. Speed Highway i Windy Valley wciąż elektryzują w 2026 roku.
• Tails zamienia te same etapy w wyścigi z Sonikiem (lub Eggmanem) dzięki lotowi. Zabawne, krótkie i lekkie — niemal przystawka.
• Knuckles staje się polowaniem na skarby: odnajdywanie trzech fragmentów Master Emerald na otwartych arenach za pomocą radaru. Uwielbiałem to w 1999 roku; dziś uważam za znośne, a widać tu zalążek tego, co Sonic Adventure 2 później przesadzi.
• Amy to wolniejsza, niemal horrorowa platformówka, w której uciekasz przed robotem ZERO z młotem w dłoni. Osobliwie urocza, ale jej powolność kłóci się z DNA gry.
• Big the Cat... słuchajcie, mam słabość do tego wielkiego kocura, ale etapy wędkarskie są nie do obrony. Fizyka wędki jest nieprecyzyjna, celem jest złapanie żaby Froggy, a rytm po prostu umiera. To część, która zestarzała się najgorzej — i bądźmy szczerzy, była dziwna już wtedy.
• E-102 Gamma to niespodzianka: strzelanka z namierzaniem celu i limitem czasu, a w dodatku najpiękniejszy łuk narracyjny w grze. Robot Eggmana zyskujący świadomość w 1998 roku? Sonic Team wyprzedzał swoją epokę.

Bilans tej różnorodności: gdy gra trafia (Sonic, Gamma), jest olśniewająca; gdy pudłuje (Big), spoglądasz na zegarek. Ale trzeba ukończyć wszystkie sześć kampanii, by odblokować finałową historię z Perfect Chaosem niszczącym Station Square — a to zakończenie, z Super Sonikiem lecącym między zalanymi budynkami, wciąż przyprawia mnie o dreszcze.

Rozgrywka i kamera: genialna prędkość, piekielna kamera

Zmierzmy się ze słoniem w pokoju. Poczucie prędkości w Sonic Adventure wciąż jest znakomite: light-speed dash, spin dash służący za broń i przyspieszacz, spektakularne skrypty jak walący się budynek w Speed Highway. Pad Dreamcasta, z jego pewną gałką analogową, reaguje lepiej, niż sugeruje sentymentalna pamięć.

Kamera z kolei nie dostała od czasu tej samej troski. Blokuje się za ścianami, obraca w złą stronę na wąskich platformach, a w sekcjach prędkościowych czasem po prostu rezygnuje z podążania za tobą. Ówczesna prasa już narzekała — IGN wskazywał kamerę i spadki liczby klatek jako wielkie wady pakietu — a granie dziś to potwierdza: spora część moich śmierci nie była moją winą, lecz winą kamery. Dodaj do tego zdradliwe kolizje (dotknij ściany pod złym kątem, a przenikniesz przez scenerię) i mamy grę, która wymaga cierpliwości od każdego, kto przybywa w 2026 roku bez nostalgii w sercu.

Chao Garden: wirtualny żłobek, który skradł mi serce

Jeśli kampanie są ciałem gry, to Chao Garden jest jej duszą. Wychowywanie tych niebieskich kuleczek, karmienie ich zwierzętami ocalonymi od robotów, obserwowanie, jak ewoluują zależnie od używanej postaci... to tamagotchi wewnątrz platformówki, dekady przed tym, nim każda gra miała pupila. A na oryginalnym Dreamcaście jest bonus, którego porty nigdy porządnie nie odtworzyły: pobranie swojego Chao na VMU i noszenie go w kieszeni z minigrą Chao Adventure, wychowując małe stworzenie w kolejce do autobusu. W 2026 roku to wciąż jeden z najfajniejszych pomysłów, jakie Sega kiedykolwiek miała — i tłumaczy, dlaczego do dziś ludzie błagają o nowy Chao Garden przy każdym zapowiedzianym Soniku.

Grafika: pokoleniowy szok 1998 roku

Trudno wytłumaczyć komuś, kto nie przeżył wrażenia, jakim było zobaczenie Sonic Adventure działającego w sklepie w 1999 roku. Po PlayStation i Nintendo 64 wyglądało to jak oszustwo: czyste tekstury, ogromne otoczenia, migocząca woda Emerald Coast, modele z palcami i mimiką. To był pierwszy smak szóstej generacji, na miesiące przed wszystkimi. Dziś, na CRT (jak każe tradycja), gra wciąż ma żywe kolory i niezwykle natchnioną reżyserię artystyczną — Station Square, Mystic Ruins i Egg Carrier to miejsca, nie zwykłe etapy. Animacje twarzy w przerywnikach i dubbing z kolei zestarzały się jak mleko na słońcu. To część uroku.

Ścieżka dźwiękowa: Open Your Heart i narodziny Crush 40

Tu bez zastrzeżeń: ścieżka dźwiękowa Sonic Adventure jest ponadczasowa. Jun Senoue objął kierownictwo muzyczne i zamienił elektroniczny pop klasycznych gier na gitary hard rocka, przy wsparciu Fumie Kumatani, Kenichiego Tokoiego i Masaru Setsumaru. Do głównego motywu, Open Your Heart, Senoue zaprosił amerykańskiego wokalistę Johnny'ego Gioelego z zespołu Hardline — współpraca, która wkrótce stała się Crush 40, najbardziej kultowym zespołem w historii Sonica. Każda postać ma swój motyw (lekki funk Biga, ballada Amy, metal Gammy), każdy etap ma własną tożsamość, a Azure Blue World gra mi w głowie, gdy piszę ten akapit. To zdecydowanie element, który zestarzał się najmniej w całym pakiecie.

Dziedzictwo i wpływ

Sonic Adventure zdefiniował współczesnego Sonica: projekt postaci, homing attack, bardziej dramatyczny ton opowieści, śpiewane motywy, eksplorowalny świat-hub. Doczekał się bezpośredniej kontynuacji w 2001 roku, został wznowiony jako Sonic Adventure DX na GameCube i PC w 2003 roku i wydany ponownie w HD na Xbox 360 i PS3 w 2010 roku — wersje, które, jak na ironię, dostały znacznie niższe oceny, dowód, że część magii tkwiła w kontekście (i że porty były leniwe). Każdy trójwymiarowy Sonic wydany od tamtej pory, od Generations po Frontiers, prowadzi dialog z tym, co Sonic Team spróbował tutaj. Niewiele gier niesie w sobie tyle DNA całej serii.